امامزادگان نهاوند

با مراجعه به تاریخ می فهمیم که ایرانیان از دیر باز به عنوان شیفتگان و دل دادگان خاندان پیامبر شناخته شده اند ، زیرا مردم این مرز و بوم از ابتدا از روی آگاهی و شناخت اسلام را پذیرفتند توصیه های نیب گرامی اسلام را در تمسک به ثقلینی (قرآنو عترت) به جان و دل پذیرفتند ایرانیان در عمل به این وصیت و پاسداشت حرمت قرآن کریم و اهل بیت پیامبر بیشترین سهم را داشته و از سایر اقوام و ملت ها پیشی گرفتند به طوریکه جمع کثیری از مفسران بزرگ قرآن کریم مانند طبری ، فخ رازی طبرسی و دانشمندان علوم ادبی و قرآنی ، چه شیعه و چه سنی ایرانی بوده اند .

از طرفی ، خاندان رسول خدا (ص) به خاطر انحراف مکان ظلم و ستم تعقیب و شکنجه های هولناکی که به آنان روا می داشتند به ستوه آمده بودند و عرضه زندگی در دیار عرب لحظه به لحظه برای آنان ننگ تر می شد . از این رو به دیگر سرزمین های اسلامی پناه می آوردند که تا شاید آن جا را مامن خود یابند . یکی از ـن مناطق که بیشترین مهاجران آل ابوطالب را به شهادت تاریخ در خود جای داده ، سرزمین ایران اسلامی است که آغوش خود را برای میهمانان شریف گشوده است و امروز آرامگاه ایشان پناهگاه و ملجاء مردم این سرزمین می باشد .

در شهرستان نهاوند نیز با توجه به اینکه محلی بوده که می توانسته مامن آن بزرگوار باشد تعداد زیادی از بقاع متبرکه و امام زادگانی وجود دارد که امروز تعدادی از آنها به عنوان زیارتگاه عاشق اهل بیت (ع) است که با توجه به شهرت بیشتر آن ها در این مقوله مورد بحث قرار می گیرد .

بدون شک معرفی هر چه بهتر این اماکن می تواند باعث جذب گردشگران مذهبی به شهرستان شود .

امامزاده ایراهیم – دره ابراهیم

بقعه با شکوه این امامزاده در 11 کیلومتری شهر نهاوند ، در روستای با طراوت و زیبای دره ابراهیم واقع است . به جهت شهرتی که این امامزاده و بقعه متبرکه آن به این روستا داده ، نام روستا به خاطر واقع شده در میان موه ها و محصور ماندن آن ، به دره ابراهیم موسوم شده است .

بنای قبلی امامزاده که از سنگ و گل و متعلق به دوره قاجاریه بود ،‌تخریب گردید و به جای آن بنای باشکوه فعلی ساخته شد . بقعه کنونی امامزاده به شکل مستطیل و به مساحت 600 متر مربع است که جانبین آن حسینیه مردانه وزنانه تعبیه شده است . مدخل اصلی حرم ، شامل ایوان بلندی به ارتفاع تقریبی 12 متر می باشد که جانبین آن دو در ورودی قرار دارد . پس از عبور از این درها به ضریح نقره ای و آب طای مرقد می رسیم که کتیبه ای بر در ورودی آن نقر شده است و از قرار ذیل می باشد : «ضریح مطهر امام زاده ابراهیم (ع) اولاد امام موسی ماظم (ع) که به همت هیات امنا و کمک های مردمی و با نظارت اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان نهاوند به سال 1378 شمسی ساخته و نصب گردید . طراحی و ساخت صنایع فلزی قبادی – فارس ، فسا» این ضریح میان هشت ستون قطور قرار دارد که جهت نگهداری گنبد بزرگ بقعه ساخته شده است .

تمتم دیوارهای حرم مطهر کاشی کاری شده و بسیار زیبا و دیدین است . در یکی از این کاشی ها زیارت نامه امامزاده ابراهیم بن موسی (ع) به فارسی در دیوار چپ حرم و به قرینه مقابل آن در انتهای راست حرم به چشم می خورد . کتیبه ای مقابل آن در انتهای راست حرم به چشم می خورد . کتیبه ای مقابل در ورودی قسمت برادرا بر کاشی لاجوردی با خط نستعلیق سفید قرار دارد که چنین نوشته شده است : «ساختمان و کاشی کاری بقعه به همت اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان هاوند و همت امنا از محل نذورات و سایر کمک های مردمی انجام و در سال 1379 هـ.ش به اتمام رسید.»

گنبد بقعه به شکل کلاه خودی بلند می باشد که بر ساقه ای حدود دو متری نشسته و قطر آن حدوداً شش متر و ارتفاع 14 متر است . منارة بلند بقعه که از سطح زمین 36 متر به آسمان بلند شده ، شکوه و عظمت خاصی به بنا داده است و از کیلومترها می توان ماذنه بلند آن را مشاهده نمود .

تصویر خیالی زهر خوراندن پیرزنی به امامزاده ابراهیم در تابلویی بالای ضریح مطهر نصب شده که گویای به شهادت رسیدن امامزاده به دست آن پیرزن است .

اهالی بر این اعتقادند ، خفته در مزار از اولاد امام موسی کاظم (ع) می باشد . همچنین می گویند ، وی با امامزاده عبدالله مدفون در شهر همدان خویشی دارد . علامه نسابه ابن طباطبا ضمن واردین به شهر همدان می نویسد :

«احمد ابن ابراهیم بن محمد الیمانی بن عبیدالله بن امام موسی کاظم (ع) در همدان بود . او فرزندانی به اسامی عبدالله ، ابواسحاق ابراهیم ، ابوالحسین موسی ، علی ، ابو محمد قاسم و هاشم داشت.»

چنان که عبدالله بن احمد به همراه پدر بزرگوارش در وسط شهر همدان صاحب گنبد و بارگاه است ، می توان چنین استدلال نمود که ابو اسحاق ابراهیم ، برادر امامزاده عبدالله ، مدفون در این بقعه است .

عبیدلی نسابه ، احمد بن ابراهیم بن محمد الیمانی را ملقب به شعرانی می داند و فرزندان او را – احمد – ساکن در همدان و ابواسحاق ابراهیم ، موسی و قاسم ذکر می نماید .

ابوالحسن عمری نسابه ، پس از بیان سکونت عبدالله در شهر همدان می نویسد :

«او برادری به نام حسین که در شهر ری به شهادت رسیده است.»

بنابراین ، این ادعا که امامزاده ابراهیم نیز به شهادت رسیده باشد ، بعید نیست ؛ زیرا امام فخر رازی می نویسد : «احمد شعرانی بن ابراهیم ، در راه مکه به دست قرامطه به شهادت رسیده است .» او سرانجام اضافه می کند که عبدالله بن احمد در همدان بود و برادرش ابراهیم ابئاسحاق مدتی در مصر سکونت داشته است .

ابوطالب مروزی نسابه ، احمد شعرانی به دست قرامطه در همدان ذکر می کند و می نویسد : «فرزندان او در مصر ، همدان ، ری و خراسان و ارجان پراکنده شدند .»

ابن طقطقی ، احمد شعرانی را مکنی به ابوعبدالله و ساکن در همدان بیان نموده است و می نویسد : «فرزند او عبدالله در همدان بوده است . دیگر فرزندان او قاسم ، اسحاق ابراهیم و موسی نام داشتند.»

همین مطالب رادیگر علمای انساب در کتابشان ذکر نموده اند که معلوم می گردد اکثر خاندان ابراهیم بن محمد الیمانی بن عبیدالله بن امام موسی کاظم (ع) در همدان سکونت داشته اند و ظاهراً احمد ابن ابراهیم ، از سوی یکی از سادات حسینی امارت شهر همدان را عهده دار بود که پس از مدتی به دست قرامطه به شهادت می رسد . فرزند او حسین نیز در شهر ری به شهادت رسید و گویا این بزرگواران در دهه آخر قرن چهارم هجری در قیام ابوالعلی حمزه الاکبر حسینی در ری شرکت کرده و سپس از طرف او امارت شهر همدان را اخذ نموده اند . ابوالسحاق ابراهیم مامور در نهاوند بود که به دست پیرزنی مسموم و مقتول شده است .

متاسفانه جزئیات دیگری ازاین قیام و نحوه شهادت این سادات به دست ما نرسیده ؛ اما همین قدر می دانیم که قراین و امارات بسیاری در دست است که خفته در مزار دره ابراهیم ، ابواسحاق ابراهیم بن احمد الشعرانی بن ابراهیم بن محمد الیمانی بن عبیدالله بن امام موسی کاظم (ع) است که برادر و پدرش در شهر همدان صاحب گنبد و بارگاه عظیم می باشند . همچنین پسر برادر او محمد بن عبدالله و دیگر برادرش ، علی بن احمد نیز در شهر نهاو.ند مدفون و صاحب مزار باشکوهی هستند . نسب شریف امامزاده ابراهیم با چهار واسطه به امام موسی کاظم (ع) منتهی می شود .[1]  

بقعه مبارک شاهزاده محمد :

در عرف و فرهنگ تشیع مراد از «اما زاده» فرزند یا فرزند زاده ائمه اطهار (ع) است و اصطلاحاً به مدفن و مزار متبرک هر یک ازاین شخصیت ها و بزرگان سادات که در جای جای شهرها و روستاهای کشورمان روی در شعاب خاک کشیده اند ، اطلاق می گردد . امامزادگان همواره نزد شیعیان از قدامت و احترام خاصی برخوردارند و پناهگاه و ملجا دوست داران اهل بیت عصمت و طهارت بوده اند .

به جاست قبل از درود به موضوع به این سوال مقدر که احتمالاً ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده است یعنی سبب مهاجرت امام زادگان به ایران و پراکندگی قیور و تباع آنان در شهرها و روستاهای کشور به نقل از دایره المعارف تشیع پاسخ دهیم .

«علت عزیمت و مهاجرت سادات حسنی و حسینی به نقاط امن سرزمین های شرقی اسلامی که از همان صدر اسلام در حکومت جابرانه امویان ، خاصه در عهد حجاج بن یوسف خونخوار و تسلط او بر عراقینی (عراق عرب و عراق عجم) از سوی امویان که بیدادگریها و سفاکی ها نسبت به فرزندان علی (ع) روا می داشته ، رقم می خورد و از نظر کلی مهاجرت این بزرگواران را می توان به ادوار چهار گانه تقسیم نمود . گروه اول : آن دسته هستند که برای فرار از بیدادگری ها و ستمی های امویان و بالاخص حجاج راه مشرق را در پیش گرفتند .

گروه دوم : آن دسته از سادات علوی ای هستند که به سبب ولایت عهدی و حکومت امام رضا (ع) روی بدین طرف (ایران) نهادند و تعداد آنان در :تاریخ از ادیان اولیاء ... آملی» بیست و یک برادر بودند با چندین برادر زادگان و بنی اعمام از بنی حسن و بنی حسینی (ع) و متاسفانه ورود آنان مصادف با شهادت حضرت رضای معصوم با انگور زهر آلود توسط مامون بود و چون خبر در راه به سادات رسید ، پناه به کوهستان مناطق مختلف برده ، بعضی راهینی جا شهید کردند و مزار ایشان باقی است و بعضی ]ایران را[ وطن ساخته ، همین جا ماندند (سال 203 هجری قمری)

گروه سوم : آنها هستند که در خروج برخی از فرزندان علی (ع) بر خلفای عباسی و اموی شرکت داشتند و پس از شکست ، آنان بدین حدود و دیار گریختند .

گروه چهارم : که نسبت به سه گروه دیگر فزونی داشتند د، آن دسته هستند که در زمان حکومت علویان در مازندران روی به دیار ایشان نهاوند  .

این چهار گروه چون به نواحی بالنسبه امن ایران مانند ، مناطق کوهستانیس وری و  ........  می رسیدند ، رفته رفته با مردم این به در می آمیختند و به تدریج صورت بومیان محل به خود می گرفتند و سادات عصر مقیم در نقاط مختلف کشور ، اعقاب آن بزرگواران اند . از طرفی پراکندگی سادات در تمام نقاط این پهنه یکسان نبود . به جاهایی که احساس امنیت بیشتری می کردند . تعداد زیادتری روی می آوردند همانند کوهستان ری و طبرستان . با این حال بعضی از ایشان گرفتار مخالفان می شدند و به شهادت می رسند و امروز مراقد کابر این بزرگوار باقی و مزار و مطاف است . [2] بعد از این مقدمه به مورخی تعدادی از امام زاده های این شهرستان پرداخته می شود .

 نسبت شاهزاده محمد و امام زاده علی :

هر چند در این مکان امام زاده محمد و برادرش امام زاده علی هر دو مدفون اند ، اما «بقعه ی مبارکه» بیش تر به نام برادر بزرگتر ، امام زاده محمد ، معروف است . ضمن اینکه عامه ی مردم نهاوند نیز از آن بزرگوار به نام «شاهزاده محمد» یاد می کنند (با تلفظ محلی شازه محمد) محل بقعه مبارکه با مختصات عرض جغرافیایی 11 دقیقه و 34 درجه ، طول جغرافیایی 22 دقیقه و 48 درجه و 1690 متر از سطح دریا در ضلع خاوری میدان قیصریه[3] قرار دارد و یکی از مکان های تاریخی نهاوند محسوب می شود . این دو امام زاده که در این تحقیق از آنان به «امام زاده محمد یا شاهزاده محمد» نام برده می شود از اعقاب امام موسی کاظم (ع) هستند . ارتباط و انتساب این دو برادر به امام هفتم شیعیان ، در منابع زبان و انساب معتبر عربی و فارسی که مورد مراجعه و استفاده ما قرار دارد مورد اشاره و تأکید قرار داده می شود . از آن جمله منابع عربی می توان به «تهذیب الانساب» ص 159 «عمرة الطالب ، صفحه 225 شجرة المبارکه ص 105 اشاره کرد» .

در این منابع عربی ، نسب شاهزاده محمد به تبع وی ، برادرش امام زاده علی ، با پنج واسطه به امام موسی کاظم به این شرح می رسد .

«ابوطالب محمد بن عبداله بن احمد الشعرانی بن ابراهیم اکبر بن محمد الیمانی بن عبیداله . بن موسی الکاظم»

با عنایت به این شجره نامه ، کنیه امام زاده محمد «ابوطالب» نام پدرش «امام زاده عبداله» و جّد وی «احمد الشعرانی» است . مدفن پدر شاهزاده محمد ، معروف به «امام زاده عبداله» در همدان قرار دارد و یکی از زیارتگاههای عمده این شهر است .

کتاب «تهذیب الانساب» بر این موضوع که «امام زاده محمد» و برادرش «علی» از نسل و فرزندان امام موسی کاظم اند و بنی اعمام آنان بیش تر در همدان بوده اند ، تاکید دارد و به حسن اشتهارد کرامات «امام زاده محمد» اشاره می نماید .[4]

 

بقعه و بارگاه شاهزاده محمد :

بقعه اولیه امام زاده ، قبل از بنای جدید ، به صورت چهارضلعی با گنبد موسوم به «عرق چینی» در عصر قاجار ساخته شده بود . جنس بقعه از خشت و دیوارهایش نیز با ترکیبی از خشت و آجر بوده است . [5]

بقعه از خارج بصورت مربع متطیل و از داخل به صورت پنج ضلعی غیر منتظم است . در وسط بنا هشت ستون آهنی به ارتفاع تقریبی هفت متر به فاصله 3 متر از همدیگر قرار دارند که در میان آن ضریح مطهر امامزاده واقع شده است

ضریح که از نوع آب طلا و نقره است ، بر درب ورودی آن کتیبة ذیل نوشته شده که گویای تاریخ نصب و نام امام زادگان خفته در بقعه است «ضریح مطهر شاهزاده محمد و شاهزاده علی» فرزندان حضرت موسی بن جعفر که با همت اداره اوقاف و امورخیریه نهاوند و هیأت امنا بقعه متبرکه که از محل نزورات و هدایای مردم نیکوکار در سال 1373 مطابق با 1414 در اصفهان اتمام یافت عمل حاج مصطفی روزگاریان»[6]

توصیف بنای قبلی امام زاده محمد :

شمس الدین سیدان نویسنده کتاب «نهاوند در هزاره تاریخ» در توصیف بنای قبلی امام زاده محمد حسین می نویسد :

آرامگاهش در بازار مسگرها در ضلع خاوری قیصریه قرار دارد . هنگام ورود به آستانه ، بیرون آرامگاه که سابقاً به صورت حیاطی محدود بود از میان دو لنگه در قدیمی رو به قبله گذشت که احتمالاً مربوط به زمان قاجار است .

در روی در ، گل میخهایی بزرگ آهنی کوبیده شده و از بالای آن چند حلقه زنجیر به صورت نیم دایره آویخته اند . کسی که می خواهد از زیر آن بگذرد سرش با آن تماس پیدا می کند . اغلب زائرین زنجیرها را بوسیده بعد وارد می شوند . در صحن حیاط آن تا حدودی که گنجایش داشت قبرهایی دیده می شود این حیاط قبلاً از همه طرف دارای دیوار بود که اکنون دیوار باختری آن برداشته اند . در ضلع باختری آرامگاه چشمه آبی قرار داشت که درخت چناری که آن هم احتمالاً مربوط به زمان محمود میرزا بود دیده می شد . می گویند در چند سال قبل در اثر برف سنگینی که باریده بود چنار از وسط شکست و تعدادی دکان جلوی امامزاده را خراب کرد . در حفره ای که در اثر پوسیدگی در داخل آن ایجاد شده بود مقداری عسل به بیرون سرایت کرد که نصیب عده ای گردید که زودتر از سایرین خبردار شده بود .

در ضلع باختری امام زاده ، جای که به صورت مسجد درآمده سابقاً اطاقکی قرار داشت که محل به امانت گذاشتنی امواتی بود که می خواستند به کربلا و نجف حمل نمایند این اطاقک تا پنجاه شصت سال قبل وجود داشت .

ساختمان آرامگاه به طور کلی چیز جالبی نداشت و یک بنای معمولی به نظر می رسید . در سال های اخیر نمای ساختمان قدیمی را که کاه گلی بود به صورت آجری درآورده و کف حیاط را موزائیک نموده اند .

زن ها برای برآورده شدن نیاز خود تعدادی قفل و پارچه های رنگی که به آن دخیل می گویند به زنجیرهای درب می بستند . وقتی نیاز آن ها برآورده می شد در بالای بام شادیانه می زدند . شادیانه طبل کوچکی بود که به وسیله دو چوب با نوای خاصی نواخته می شد . گنبد قبلی بنا به فرمان محمود قاجار ساخته یا تعمیر شده است زیرا : اعاری از ملا حسن معلم در اطراف بقعه آن دیده می شد که تاریخ تعمیر آن می رساند : «زد رقم خود از پس تاریخش حسن»[7]

وضعیت جدید و فعلی بقعه :

مرمت و بسط و گسترش صحن و ساحت امام زاده در دهه ی پنجاه و شصت شمسی ، البته بدون تغییر بافت قدیمی آن ، با اشارات و توجهات مرحوم آیت اله علیمرادیان رحمةا........ علیه و عاملین خیری همچون مرحومان جعفر رضی ، جعفر شهبازی ، رضا سمیع (حلولپز و از خادمین امام زاده) ، سید جواد مرتضوی و با مساعدت و کمک مردم سیدابوالقاسم فتاحیان مرحوم حاج حسین معینی و مرحوم حاج غلامحسین نجار و زنده یاد زحمتکش مرحوم سید روح الله موسوی زاده بوده است . اوج بهینه سازی ها و توسعه امام زاده قبل از تخریب کلی و ساخت بنای جدید آن ، به دوره آقای مهدی رضی به عنوان خادم و سرپرست امور امام زاده تا پایان سال 1368 بر می گردد و بنا و معمار آن ، معمار سنتی ، استاد شکراله عبدالهی بوده است [8]

بنای جدید و فعلی امام زاده با 72 ستون اسکلت بندی شده و سقف آن با تیرچه و بلوک است این دارای گنبد مدور و بزرگ خارجی با پوشش استیل است و ساخت و ساز آن را استاد کاران آملی به نامهای علی و رضا عرب انجام داده اند . هم چنین هفت گنبد کاذب از داخل ، به نیابت جد امام زاده محمد و علی ، یعنی امام هفتم حضرت موسی بن جعفر در سقف بقعه طراحی گردیده است .

صحن حیاط امام زاده 300 متر مربع و مفروش به سنگ گرانیت است . این صحن و صحن ئداخلی بقعه دارای تعداد 200 قبر است . تعداد 56 قبر آن متعلق به شهدای انقلاب و جنگ تحمیلی است و بقیه توسط متقاضیان پیش خرید و خریداری شده است .

تغییر و بازسازی کلی یک بنای چند قرن مذهبی ، از جمله بقعه ی مبارکه شاهزاده محمد ، به عنوان یک اثر با ارزش فرهنگی ، قطعاً به مطالبات اساسی و کارشناسانه ی سازمان میراث فرهنگی نیاز دارد . متأسفانه این سازمان زمانی از بازسازی ها مطلع می شود که بنای سابق آن تخریب شده است و همین سوال و انتقادی را از دهان بسیاری از مردم به ویژه صاحب نظران فرهنگی و علاقمندان به حفظ بناهای تاریخی برانگیخته است .

اصولاً مکانهای مقدسی چون مساجد ، زیارتگاهها و امام زاده ها همواره در طول تاریخ کانون توجهات مردمی بوده و برای حفظ ، تعمیر و مرمت آن ها همکاری صمیمی و صادقانه به عمل آمده است .

بنابراین حفظ آثار تاریخی ، در واقع حفظ هویت ملی و دینی ماست و تخریب این آثار تخریب اسناد ملی و مخدوش کردن سیمای هویت ماست . ضمن اینکه تخریب چنین آثاری ، زمینه و بسترهای مناسب مطالعات و پژوهشی را نابود می کند و روش مشاهده را که یکی از روش های عمده تحقیقات تاریخی و فرهنگی است از دسترس پژوهشگران خارج می سازد و نادانسته به امور تحقیقاتی و علمی لطمات و خسارات غیرقابل جبرانی وارد می نماید .[9]

علت شهرت امام زاده محمد به طالب کش :

مرحوم حاج حسین علی اکبر نهاوندی در کتاب بنیان رفیع درباره علت شهرت امام زاده محمد به سیدطالب کش می نویسد :

درباره نهاوند که مسقط الرأس این حقیر مولف است ، قبر امام زاده ای می باشد که موسوم به شاهزاده محمد است و چنین اشتهار دارد که از فرزندان حضرت امام همام موسی بن جعفر است و ملقب به طالب کش ، و سبب تلقبش به این لقب بنای آنچه که این حقیر از دلداده مرحوم ، که خودش در زمان وقوع قضیه واقف بوده ، شنیدم و جماعت دیگری از معمرین را هم به آن مرحوم در این قضیه هم قول دیدم ، آن است که در زمان خاقان مغفور فتحعلیشان قاجار که انباء سلطنت ، هر کدام در بلدی حکومت داشتند ، حکومت نهاوند با محمودمیرزا که از پیران خاقان است بود . و در اوقات توقفش در آنجا یکی از فرزندانش که کمال محبت و علاقه را به او داشته مریض می شود به حدی که تمام اطبای حاضر الوقت از معالجه او عاجز می گردند . پس یکی از اجزاء اداره حکومت که آدمی راسخ الاعتقاد و از اهل بلده بوده ، خدمت محمودمیرزا معروض می دارد که امام زاده ای است در اینجا که قبرش در میان بازار و به بودنش از فرزندان موسی بن جعفر اشتهار دارد . امید است که اگر برای بقعه مبارکه ایشان نذری نمائید و شفای آقازاده را از جنابش بخواهید ، نذر شما به ذر قبول نائل گردد و این آقازاده را بری از مرض حاصل گردد . پس محمودمیرزا چنین نذر می کند که اگر این فرزند مرا شفا حاصل شد یک عدد قندیل از نقره که وزن آن نیم من سنگ تبریز باشد از برای بقعه آن امامزاده ترتیب داده و در سقف بقعه آویزان نماید . چون نذر او محقق شد آناً فآناً حال آن طفل مریض روب به بهبودی نهاده و در اندک وقتی صحیح و سالم گردید پس محمودمیرزا به نذر خود وفا می کند وقندیلی را که وصف شده ترتیب داده و خودش وارد آن بقعه شده و بعد از زیارت طلبیده و به دست خود آن قندیل را در سقف آن بقعه آویزان نموده و بیرون آمده و چون چند روزی از این مقدمه می گذرد شخصی که طالب نام داشت و به قطاع الطریق و دزدی در نزد اهل نهوند معروف بوده از این معنی مطلع می شود و در خیال سرقت آن قندیل می افتد پس شبی از سبها نردبانی برداشته و از معبریکه از پشت بقعه و طرف شمالی آن مساوی با پشت بام آن بقعه است بواسطه نشیب و فراز بودن اراضی بلده نهاوند چنان که این کیفیت الحال محسوس و مشاهده است وارد بر پشت بام بقعه می شود . نردبان را سرازیر ، در صحن آن بقعه می شود و از بالای سطح پائین می رود و در آن بقعه را کنده برکناری می گذارد و نردبان را وارد بقعه نموده و محازی آن قندیل بردیوار بقعه می گذارد و بالا می رود چون به پله می رسد و دستش به آن قندیل رسا می شود می خواهد زنجیر آن قندیل را بازکند ناگاه صدائی عظیم و هولناک از میان صندوق چوبی که بربالای متر آن امامزاده گذاشته شده بلند می شود به نحوی که طالب را دهشت و وحشت گرفته و بدنش مرتفع شده و از کار می افتد و از بالای نردبان در میان بقعه بر روی زمین افتاده و فی الفور به درک و اصل می شود سپس بازخواب ها از صدای افتادن آن خبیث مطلع شده آمده و به هر نحو که بوده در صحن آن بقعه را گشوده داخل شده و آن کیفیت را دیده خبر به محمودمیرزا رسانیدند و در صبح آن روز مردم شهر ازدحام نموده و از برای تماشای جسد آن خبیث در آن بقعه حاضر شدند و والدحقیر رحمة الله علیه حاضر الوقت بوده می فرمود که بدان طالب ملعون مثل مرکب سیاه شده بود . سپس محمد میرزا امر نمودند که نقاره شادی زد و کوش عشرت بنواختند و شهر را آئین بسته و چراغان نمودند و از آن روز تا حین کتابت آن امامزاده آزاده به امامزاده طالب کش معروف است .

امامازاده ابراهیم – درهّ ابراهیم :

بقعة باشکوه این امامزاده در 11 کیلومتری شهر نهاوند ، در روستای با طراوت و زیبای درهّ ابراهیم واقع است . به جهت شهرتی که این امامزاده و بقعة متبرکه آن به این روستا داده ، نام روستا به خاطر واقع شدن در میان کوه ها و محصور ماندن آن ، به دره ابراهیم موسوم شده است . بنای قبلی امامزاده که از سنگ و گل و متعلق به دورة قاجاریه بود ، تخریب گردید و به جای آن بنای باشکوه فعلی ساخته شد . بقعة کنونی امامزاده به شکل مستطیل و به مساحت 600 متر مربع است که جانبین آن حسینیه مردانه و زنانه تعبیه شده است . مدخل اصلی حرم ، شامل ایوان بلندی به ارتفاع تقریبی 12 متر می باشد که جانبین آن دو در ورودی قرار دارد . پس از عبور از این درها به ضریح نقره ای و آب طلای مرقد می رسیم که کتیبه ای بر در ورودی آن نقر شده است و از قرار ذیل می باشد : «ضریح مطهر امامزاده ابراهیم اولاد امام موسی کاظم که به همت هیأت امنا و کمک های مردمی و با نظارت ادارةه اوقاف و امور خیریه شهرستان نهاوند به سال 1378 شمسی ساخته و نصب گردید . طراحی و ساخت صنایع فلزی قبادی – فارس ، فسا» این ضریح میان هشت ستون قطور قرار دارد که جهت نگهداری گنبد بزرگ بقعه ساخته شده است .

تمام دیوارهای حرم مطهر کاشی کاری شده و بسیار زیبا و دیدنی است . در یکی از این کاشی ها زیارت نامة امامزاده ابراهیم بن موسی به فارسی در دیوار چپ حرم و به قرینه مقابل آن در انتهای راست حرم به چشم می خورد . کتیبه ای سفید قرار دارد که چنین نوشته شده است : «ساختمان و کاشی کاری بقعه به همت ادارة اوقاف و امور خیریه نهاوند و همت امنا از محل نذورات و سایر کمک های مردمی انجام و در سال 1379 هـ . ش به اتمام رسید» . گنبد بقعه به شکل کلاه خودی بلند می باشد که بر ساقه ای حدود دو متری نشسته و قطر آن حدوداً شش متر و ارتفاع آن 14 متر است . منارة بلند بقعه که از سطح 36 متر به آسمان بلند شده ، شکوه و عظمت خاصی به بنا داده است و از کیلومترها می توان مأذنه بلند آن را مشاهده نمود .

تصویر خیالی زهرخوراندن پیرزنی به امامزاده ابراهیم در تابلویی بالای ضریح مطهر نصب شده که گویای به شهادت رسیدن امامزاده به دست آن پیرزن است .

اهالی بر این اعتقادند ، خفته در مزار از اولاد امام موسی کالظم می باشد . همچنین می گوید ، وی با امامزاده عبدالله مدفون در شهر همدان خویشی دارد . علامه نسّابه ابن طباطبا ضمن واردین به شهر همدان می نویسد :

«احمد بن ابراهیم بم محمد الیمانی بن عبیداله بن امام موسی کاظم در همدان بود . او فرزندانی به اسامی عبدالله ، ابواسحاق ابراهیم ، ابوالحسن موسی ، علی ، ابومحمد قاسم و هاشم داشت» .

چنان که عبدالله بن احمد به همراه پدر بزرگوارش در وسط شهر همدان صاحب گنبد و بارگاه است ، می توان چنین استدلال نمود که ابواسحاق ابراهیم ، برادر امامزاده عبدالله ، مدفون در این بقعه است .

عبیدلی نسابه ، احمد بن ابراهیم بن محمد الیمانی را ملقب به شعرانی می داند و فرزتدان او را ، احمد ، ساکن در همدان و ابواسحاق ابراهیم ، موسی و قاسم ذکر می نماید .

ابوالحسن عمری نسابه ، پس از بیان سکونت عبدالله در شهر همدان می نویسد :

«او برادری داشت به نام حسین که در شهر ری به شهادت رسیده است» . بنابراین ، این ادعا که امامزاده ابراهیم به شهادت رسیده باشد ، بعید نیست ؛ زیرا امام فخررازی می نویسد : «احمد شعرانی بن ابراهیم ، در راه مکه به دست قرامطه به شهادت رسیده است» . او سرانجام اضافه می کند که عبدالله بن احمد در همدان بود و برادرش ابراهیم ابواسحاق مدتی در مصر سکونت داشته است .

ابوطالب مروزی نسابه ، احمد شعرانی را مقتول به دست قرامطه در همدان ذکر می کند و می نویسد : «فرزندان او در مصر ، همدان ، ری و خراسان و ارجان پراکنده شدند» .

ابن طقطقی ، احمد شعرانی را مکنی به ابوعبدالله و ساکن در همدان بیان نموده است و می نویسد : «فرزند او عبدالله در همدان بوده است ، دیگر فرزندان او قاسم ، ابواسحاق ابراهیم و موسی نام داشتند» .

همین مطالب را دیگر علمای انساب در کتابشان ذکر نموده اند که معلوم می گردد اکثر خاندان ابراهیم بن محمد الیمانی بن عبیدالله بن امام موسی کاظم در همدان سکونت داشته اند و ظاهراً احمد بن ابراهیم ، از سوی یکی از سادات حسینی امارت شهر همدان را عهده دار بود که پس از مدتی به دست قرامطه به شهادت می رسد . فرزند او حسین نیز در شهر ری به شهادت رسید و گویا این بزرگواران در دهه آخر قرن چهارم هجری در قیام ابویعلی حمزه الاکبر حسینی در ری شرکت کرده و سپس از طرف او امارت شهر همدان را اخذ نموده اند . ابواسحاق ابراهیم مأمور در نهاوند بود که به دست پیرزنی مسموم و مقتول شده است .

متأسفانه جزئیات دیگری از این قیام و نحوة شهادت این سادات به دست ما نرسیده ؛ اما همین قدر می دانیم که قراین و امارات بسیاری در دست است که خفته در مزار دره ابراهیم ، ابواسحاق ابراهیم بن احمد الشعرانی بن ابراهیم بن محمد الیمانی بن عبیدالله بن امام موسی کاظم است که برادر و پدرش در شهر همدان صاحب گنبد و بارگاه عظیم می باشند . همچنین پسر برادر او محمد بن عبدالله و دیگر برادرش ، علی بن احمد نیز در شهر نهاوند مدفون و صاحب مزار باشکوهی هستند . نسب شریف امامزاده ابراهیم با چهار واسطه به امام موسی کاظم منتهی می شود .

/ 0 نظر / 99 بازدید